top of page

Mô hình Tuckman là gì? 5 giai đoạn phát triển đội nhóm hiệu quả trong tổ chức

Trong quản lý nhân sự hiện đại, nhiều đội nhóm tan rã vì xung đột hoặc trì trệ ở giai đoạn đầu, trong khi những nhóm thành công lại biết cách dẫn dắt qua từng bước phát triển tự nhiên. Mô hình Tuckman chính là "bản đồ" giúp lãnh đạo nhận diện giai đoạn hiện tại của đội ngũ và can thiệp đúng lúc để đạt hiệu suất đỉnh cao.


Mô hình Tuckman là gì?

Mô hình Tuckman (Tuckman's Stages of Group Development) là lý thuyết về sự phát triển đội nhóm do nhà tâm lý học Bruce Tuckman đề xuất năm 1965, sau bổ sung giai đoạn thứ 5 năm 1977.


Mô hình chia quá trình phát triển của một đội nhóm thành 5 giai đoạn tuần tự: Forming (Hình thành), Storming (Sóng gió), Norming (Ổn định), Performing (Hoạt động hiệu quả) và Adjourning (Thoái trào).


Theo Tuckman, mọi đội nhóm (dù nhỏ hay lớn) đều trải qua các giai đoạn này, dù thời gian và cường độ có thể khác nhau. Mô hình giúp lãnh đạo điều chỉnh phong cách quản lý phù hợp để đội ngũ nhanh chóng đạt hiệu suất cao.

Mô hình Tuckman (Tuckman's Stages of Group Development)
Mô hình Tuckman (Tuckman's Stages of Group Development)

Tác động của mô hình Tuckman đến quản lý đội nhóm

Tác động

Mô tả chi tiết

Nguồn nghiên cứu

Giảm xung đột không cần thiết

Nhận diện sớm giai đoạn Storming để can thiệp, tránh mâu thuẫn kéo dài

Tuckman, 1965; OCD, 2025

Tăng tốc độ đạt hiệu suất cao

Hỗ trợ đúng giai đoạn giúp đội ngũ sớm chuyển từ Norming sang Performing

DS Solution, 2025

Giảm turnover

Đội nhóm gắn kết hơn khi vượt qua Storming, tăng sự hài lòng

Atoha, 2019

Thúc đẩy sáng tạo & hiệu quả

Ở Performing, đội ngũ tự chủ, sáng tạo và phối hợp nhịp nhàng

ScrumPass, 2025

Tổ chức có thể làm gì để áp dụng mô hình Tuckman hiệu quả?

Chi tiết 5 giai đoạn mô hình Tuckman và vai trò lãnh đạo tại doanh nghiệp

Giai đoạn

Đặc điểm chính

Vai trò lãnh đạo

Chiến lược thực tiễn

Forming (Hình thành)

Thành viên lạ lẫm, lịch sự, phụ thuộc lãnh đạo, chưa rõ mục tiêu

Định hướng mạnh (Directing): Đặt mục tiêu rõ, giới thiệu thành viên

Ice-breaking, họp kick-off, phân công vai trò rõ ràng

Storming (Sóng gió)

Xung đột nổ ra, tranh giành quyền lực, nghi ngờ lẫn nhau

Huấn luyện (Coaching): Giải quyết xung đột, khuyến khích đối thoại

Workshop giải quyết xung đột, lắng nghe active, xây quy tắc nhóm

Norming (Ổn định)

Hòa hợp, xây dựng quy tắc chung, tôn trọng lẫn nhau

Hỗ trợ (Supporting): Khuyến khích chia sẻ trách nhiệm

Team-building, công nhận nỗ lực, để nhóm tự quyết định nhỏ

Performing (Hoạt động hiệu quả)

Tự chủ cao, tập trung mục tiêu, hiệu suất đỉnh cao

Ủy quyền (Delegating): Tập trung chiến lược

Trao quyền lớn, thưởng dựa trên kết quả nhóm, khuyến khích sáng tạo

Adjourning (Thoái trào)

Kết thúc dự án, cảm xúc chia ly, nhìn lại thành tựu

Hỗ trợ cảm xúc: Tổ chức tổng kết, ăn mừng

Retrospective, chia sẻ cảm xúc, hỗ trợ chuyển tiếp công việc mới

Chi tiết 5 giai đoạn mô hình Tuckman
Chi tiết 5 giai đoạn mô hình Tuckman

Chiến lược áp dụng mô hình Tuckman trong tổ chức

Để áp dụng mô hình Tuckman hiệu quả, tổ chức cần tích hợp nó vào quy trình quản lý đội nhóm, không chỉ dừng ở lý thuyết mà phải có hành động cụ thể:

  • Chẩn đoán giai đoạn: Khảo sát ẩn danh hàng quý + quan sát hành vi để xác định đội đang ở đâu (Forming: phụ thuộc cao; Storming: xung đột nhiều).

  • Điều chỉnh phong cách lãnh đạo: Áp dụng Situational Leadership – chỉ đạo mạnh ở Forming/Storming, trao quyền ở Norming/Performing. Đào tạo lãnh đạo nhận biết và chuyển đổi nhanh.

  • Đào tạo nội bộ: Tổ chức workshop 2-3 buổi về Tuckman cho lãnh đạo và thành viên, kèm role-play các giai đoạn để mọi người hiểu và chủ động hợp tác.

  • Theo dõi & can thiệp kịp thời: Họp retrospective hàng tháng. Nếu mắc kẹt ở Storming, tăng team-building hoặc hòa giải xung đột; ở Adjourning, tổ chức tổng kết cảm xúc.

  • Tích hợp vào quy trình: Kết hợp với Agile/Scrum – đánh giá giai đoạn trước mỗi sprint; đưa vào onboarding và đánh giá hiệu suất lãnh đạo.

Mô hình Tuckman (Tuckman's Stages of Group Development)
Chiến lược áp dụng mô hình Tuckman trong tổ chức

Kết luận

Mô hình Tuckman là gì? Đó là kim chỉ nam giúp lãnh đạo biến một nhóm người lạ thành đội ngũ hiệu suất cao. Không phải đội nhóm nào cũng tự nhiên vượt qua Storming – cần sự dẫn dắt khéo léo. Doanh nghiệp áp dụng thành công mô hình Tuckman sẽ có đội ngũ gắn kết, sáng tạo và sẵn sàng đối mặt mọi thay đổi.


Câu Hỏi Thường Gặp (FAQs)

Mô hình Tuckman là gì?

Là mô hình 5 giai đoạn phát triển đội nhóm: Forming, Storming, Norming, Performing, Adjourning (Tuckman, 1965 & 1977).

Giai đoạn khó nhất trong mô hình Tuckman? 

Storming – xung đột cao, dễ tan rã nếu không quản lý tốt (OCD, 2025).

Mô hình Tuckman có áp dụng cho đội nhóm remote không?

Có, nhưng cần tăng cường giao tiếp trực tuyến và team-building ảo.

Làm sao biết đội nhóm đang ở giai đoạn nào?

Quan sát: Phụ thuộc lãnh đạo → Forming; Xung đột nhiều → Storming; Hòa hợp → Norming; Tự chủ cao → Performing.

Adjourning có quan trọng không?

Rất quan trọng – giúp tổng kết bài học, giảm cảm xúc tiêu cực khi tan rã (Tuckman & Jensen, 1977).

Nguồn tham khảo

Bình luận

bottom of page